ذكر وقايع سال هشتادم از رحلت پيغمبر ، صلوات اللّه عليه و آله و سلّم در اوايل اين سال قتيبه از اطراف و اكناف بلاد خراسان لشكر جمع نموده روى به بخارا نهاد و اوّلا وردان خداه « 1 » را محاصره كرد . محاصرهء اين دو شهر به دور و درازا كشيده مبارزان وردان بيرون آمده صفوف حرب بياراستند . قتيبه نيز تعبيه لشكر خود نموده متوجّه حرب گرديد . در اين اثنا مردمان ازد پيش قتيبه آمده معروض داشتند كه ملتمس ما آن است كه ما را به يك جانب تنها بىآنكه غير از قبيلهء ما با ما باشد گذاشته تا جنگ كنيم . پس قتيبه مردم ازد را جدا ساخته ميمنه را حوالهء ايشان نمود . القصّه ؛ ميان هر دو گروه جنگى عظيم درگرفت . اوّل تركان هجوم آورده چنان حمله آوردند كه تمام لشكر قتيبه را از جاى برداشته به عقب مىدوانيدند تا به لشكرگاه ايشان رسانيدند . چون مسلمانان به لشكرگاه خود رسيدند زنان عرب به طريق معتاد خود بيرون آمده تحريص مردان خود بر جنگ نمودند . قتيبه نيز به لشكرگاه درآمده بانگ بر ايشان زد تا آنكه مسلمانان اين بار مراجعت نمودند . امّا چون اين بار چشم ايشان ترسيده بود دلير درنمىآمدند و چون قتيبه اين حال را مشاهده نمود وكيع بن اسود تميمى را گفت : تو با قوم خود پيش رو تا مردم دلير شوند . پس وكيع ، هزيم ابن ابى طحمه مجاشعى را رايت خود داد و گفت : قوم خويش را فراز حرب بر . هزيم رايت برگرفت و مردانه قدم در ميدان نهاده در يك لحظه چنان جدّ و جهد

--> ( 1 ) . هر سه نسخه : وردان و خداه . صورت صحيح آن « خداى وردان » است . به قياس الكامل ( ج 7 ، ص 139 ) تصحيح شد . مؤلّف كتاب حاضر « وردان » و « خداه » را دو شهر مجزا تصوّر كرده است ، در صورتى كه « وردان خداه » نام حاكم شهرى است كه قتيبه مأمور محاصره آن بوده است .